രാജ്യത്തെ പരമോന്നത നീതിപീഠമായ സുപ്രീം കോടതിയിലേക്ക് അഞ്ച് ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കുന്നതിന് മെയ് 27-ന് പ്രഖ്യാപിച്ച സുപ്രീം കോടതി കൊളീജിയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ശുപാർശ, ദലിത് അവകാശ പ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നും ഭരണഘടനാ പണ്ഡിതന്മാരിൽ നിന്നും കടുത്ത വിമർശനത്തിന് ഇടയാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കുന്നതിനുള്ള നിലവിലെ സംവിധാനം പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന പദവികളിൽ എത്തുന്നതിൽ നിന്ന് വ്യവസ്ഥാപിതമായി മാറ്റിനിർത്തുന്നു എന്ന ദീർഘകാലമായുള്ള വിമർശനത്തിന് ഇത് വീണ്ടും ജീവൻ നൽകിയിരിക്കുകയാണ്.

ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അധ്യക്ഷനായ സുപ്രീം കോടതി കൊളീജിയം, വിവിധ ഹൈക്കോടതികളിലെ നാല് ചീഫ് ജസ്റ്റിസുമാരെയും ഒരു സീനിയർ അഭിഭാഷകനെയുമാണ് സുപ്രീം കോടതി ജഡ്ജിമാരായി ഉയർത്താൻ ശുപാർശ ചെയ്തത്. മെയ് 22, 27 തീയതികളിൽ നടന്ന കൊളീജിയം യോഗങ്ങളിൽ വെച്ചാണ് ഈ ശുപാർശകൾ തയ്യാറാക്കിയത്. മെയ് 27-ന് ഇത് ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഭരണഘടനാപരമായ നിയമന നടപടിക്രമങ്ങൾ അനുസരിച്ച് കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റ് ഇനി ഈ ശുപാർശകളിൽ അന്തിമ തീരുമാനമെടുക്കണം.

നിലവിൽ പഞ്ചാബ്-ഹരിയാന ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ജസ്റ്റിസ് ഷീൽ നാഗു, ബോംബെ ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ജസ്റ്റിസ് ചന്ദ്രശേഖർ, മധ്യപ്രദേശ് ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ജസ്റ്റിസ് സഞ്ജീവ് സച്ച്ദേവ, ജമ്മു കശ്മീർ-ലഡാക്ക് ഹൈക്കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസായ ജസ്റ്റിസ് അരുൺ പള്ളി, സുപ്രീം കോടതിയിലെ സീനിയർ അഭിഭാഷകയായ വി. മോഹന എന്നിവരുടെ പേരുകളാണ് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുള്ളത്.

ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ട ഈ അഞ്ച് പേരിൽ ഒരാൾ പോലും പട്ടികജാതി/പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവരല്ല. ഈ പുറംതള്ളൽ, ഇന്ത്യയിലെ നിയമ-സിവിൽ സാമൂഹിക രംഗങ്ങളിൽ പതിറ്റാണ്ടുകളായി പുകഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരു ചർച്ചയ്ക്ക് വീണ്ടും ഊർജ്ജം പകർന്നിരിക്കുകയാണ്: സുതാര്യമല്ലാത്തതും സ്വയം നിർണ്ണയപരവുമായ (self-referential) കൊളീജിയം സംവിധാനം, പരമോന്നത നീതിപീഠത്തിൽ സവർണരുടെയും ഉന്നതജാതിക്കാരുടെയും ആധിപത്യം ഘടനാപരമായ രീതിയിൽ നിലനിർത്തുകയും പുനഃസൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന വിമർശനമാണ് വീണ്ടും ഉയർന്നുവരുന്നത്.

നിലവിൽ സുപ്രീം കോടതിയിൽ ജസ്റ്റിസ് ബി.വി. നാഗരത്ന എന്ന ഒരേയൊരു വനിതാ ജഡ്ജി മാത്രമാണുള്ളത് എന്നതിനാൽ, വി. മോഹനയുടെ ശുപാർശ ഏറെ പ്രാധാന്യത്തോടെ നോക്കിക്കാണാവുന്നതാണ്. മോഹന നിയമിക്കപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ വനിതാ ജഡ്ജിമാരുടെ എണ്ണം രണ്ടായി ഉയരും. പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ ഈയൊരു വശം പരക്കെ അംഗീകരിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ പൂർണ്ണമായ അഭാവത്തെക്കുറിച്ച് സമാനമായ യാതൊരു ചർച്ചകളും ഉയർന്നുവരുന്നില്ല. അവകാശ പ്രവർത്തകരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഈ നിശ്ശബ്ദത തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ശക്തമായി സംസാരിക്കുന്നത്.

എന്താണ് കൊളീജിയം സംവിധാനം?

ഇന്ത്യയിലെ സുപ്രീം കോടതിയിലെ നിലവിലുള്ള ജഡ്ജിമാർ തന്നെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥത്തിലേക്ക് മറ്റ് ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കുന്ന ഒരു സംവിധാനമാണ് കൊളീജിയം സിസ്റ്റം. 1981, 1993, 1998 വർഷങ്ങളിൽ സുപ്രീം കോടതി പുറപ്പെടുവിച്ച, 'ത്രീ ജഡ്ജസ് കേസസ്' (Three Judges Cases) എന്ന് പൊതുവെ അറിയപ്പെടുന്ന മൂന്ന് വിധിന്യായങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഈ സംവിധാനം രൂപംകൊള്ളുന്നത്. സ്വജനപക്ഷപാതം നിറഞ്ഞതാണെന്ന ആക്ഷേപം നേരിടുന്ന ഈ സംവിധാനം വ്യാപകമായ വിമർശനങ്ങൾക്കും വിധേയമായിട്ടുണ്ട്.

ഇന്ത്യൻ ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് അധ്യക്ഷനായുള്ള, സുപ്രീം കോടതിയിലെ ഏറ്റവും മുതിർന്ന മറ്റ് നാല് ജഡ്ജിമാർ കൂടി ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു സമിതിയാണ് കൊളീജിയം. ഉന്നത നീതിന്യായ പീഠങ്ങളിലേക്കുള്ള നിയമനങ്ങളും ജഡ്ജിമാരുടെ സ്ഥലംമാറ്റങ്ങളും തീരുമാനിക്കുന്നത് ഈ സമിതിയാണ്. 1981-ലെ 'എസ്.പി. ഗുപ്ത വേഴ്സസ് യൂണിയൻ ഓഫ് ഇന്ത്യ' എന്ന ഒന്നാം ജഡ്ജസ് കേസിൽ, ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ എക്സിക്യൂട്ടീവിന് (ഭരണകൂടത്തിന്/സർക്കാരിന്) ആയിരിക്കണം മുൻഗണന എന്ന് ജഡ്ജിമാർ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. എന്നാൽ 1993-ലെ രണ്ടാം ജഡ്ജസ് കേസിൽ, ഒൻപതംഗ ഭരണഘടനാ ബെഞ്ച് ഇത്തരം നിയമനങ്ങളിൽ ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന്റെ തീരുമാനത്തിനാണ് മുൻഗണന നൽകേണ്ടതെന്ന് വിധിച്ചു. 1998-ലെ മൂന്നാം ജഡ്ജസ് കേസിൽ ഈ തീരുമാനം വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടുകയും, അന്നുമുതൽ ജഡ്ജിമാരെ നിയമിക്കുന്നത് കൊളീജിയം സംവിധാനത്തിലൂടെയായി മാറുകയും ചെയ്തു.

ജഡ്ജിമാർ സ്വയം നിയമനം നടത്തുന്ന ഈ സംവിധാനത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഗുരുതരമായ ആഘാതം (critical consequence) എന്നത്, ഇതിനെക്കുറിച്ച് ഭരണഘടനയിൽ എവിടെയും കൃത്യമായി പരാമർശിച്ചിട്ടില്ല എന്നതാണ്. ഇതിലെ സുതാര്യതയില്ലായ്മ സ്വജനപക്ഷപാതത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭീതി വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും, യോഗ്യതയോ സീനിയോറിറ്റിയോ നോക്കുന്നതിന് പകരം വ്യക്തിപരമായ ബന്ധങ്ങളുടെയോ മുൻകാല സഹായങ്ങളുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ജഡ്ജിമാരെ ഉയർന്ന പദവികളിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നത് എന്ന ആക്ഷേപത്തിന് വഴിതുറക്കുകയും ചെയ്തു. ഇത്രയധികം വ്യാപകമായ വിമർശനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ഇതിനൊരു ബദൽ മാർഗ്ഗം കണ്ടെത്താൻ നിയമനിർമ്മാണ സഭയുടെയോ ഭരണനിർവ്വഹണ വിഭാഗത്തിന്റെയോ (Executive) ഭാഗത്തുനിന്ന് കാര്യമായ ശ്രമങ്ങളൊന്നും തന്നെ ഉണ്ടായിട്ടില്ല.

ലഭ്യമായ വിവരങ്ങൾ പ്രകാരം ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ വലിയ തോതിലുള്ള അസമത്വം നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്; 2018-നും 2022-നും ഇടയിൽ ഹൈക്കോടതികളിൽ നിയമിതരായ ജഡ്ജിമാരിൽ 79 ശതമാനവും മുന്നോക്ക (സവർണ്ണ) പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാണ്. അതേസമയം പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങൾക്ക് ഇപ്പോഴും അർഹമായ പ്രാതിനിധ്യം ലഭിച്ചിട്ടുമില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, 'കൊളീജിയം എന്നത് വെറുമൊരു ഭരണപരമായ അല്ലെങ്കിൽ സാങ്കേതികമായ പ്രശ്നം മാത്രമല്ല, മറിച്ച് അതൊരു ജാതിപ്രശ്നം കൂടിയാണ്' എന്നാണ് അതിന്റെ വിമർശകർ വാദിക്കുന്നത്.

അക്കങ്ങൾ പറയുന്ന ക്രൂരമായ യാഥാർത്ഥ്യം

കഴിഞ്ഞ വർഷം ഏപ്രിലിൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'ഇന്ത്യ ജസ്റ്റിസ് റിപ്പോർട്ട് 2025' (India Justice Report 2025), നിലവിലെ സാഹചര്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും സമഗ്രമായ ചിത്രം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്. 2018 മുതൽ നിയമിതരായ 698 ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിമാരിൽ വെറും 22 പേർ മാത്രമാണ് പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ; പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാകട്ടെ 15 പേരും. ഈ രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമായി ആകെ നിയമിതരായ 37 പേർ എന്നത്, മൊത്തം 698 നിയമനങ്ങളുടെ ഏകദേശം അഞ്ച് ശതമാനം മാത്രമാണ്. ഓർക്കേണ്ടത്, ഇന്ത്യയിലെ ജനസംഖ്യയുടെ 24 ശതമാനത്തിലധികം വരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യമാണിത് എന്നാണ്.

കഴിഞ്ഞ രണ്ടര വർഷത്തിനിടെ സുപ്രീം കോടതി കൊളീജിയം ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജി സ്ഥാനത്തേക്ക് അംഗീകാരം നൽകിയ 221 പേരുകളിൽ, വെറും എട്ട് പേർ മാത്രമാണ് പട്ടികജാതി വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ; പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവരാകട്ടെ ഏഴു പേരും. ഇത് യഥാക്രമം 3.6 ശതമാനവും 3.2 ശതമാനവും മാത്രമാണ്.

ദേശീയതലത്തിൽ, ജില്ലാ ജഡ്ജിമാരിൽ പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ വെറും 5 ശതമാനവും പട്ടികജാതി (SC) വിഭാഗത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ 14 ശതമാനവും മാത്രമാണ്. സുപ്രീം കോടതിയെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്നതിനും എത്രയോ മുൻപ്, നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും താഴത്തെ തട്ടുകളിൽ പോലും വ്യവസ്ഥാപിതമായ ഈ മാറ്റിനിർത്തൽ (structural exclusion) നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഇത് അടിവരയിക്കുന്നു.

ഏറ്റവും ഉയർന്ന തലത്തിലേക്ക് (സുപ്രീം കോടതിയിലേക്ക്) വരുമ്പോൾ, ഈ കേന്ദ്രീകരണം കുറച്ചുകൂടി വ്യക്തമാണ്. സുപ്രീം കോടതി ചീഫ് ജസ്റ്റിസ് പദവിയിലെത്തിയ ആദ്യ ദലിത് ജഡ്ജി 2007-ൽ ചുമതലയേൽക്കുകയും 2010 മെയ് 11-ന് വിരമിക്കുകയും ചെയ്ത ജസ്റ്റിസ് കെ.ജി. ബാലകൃഷ്ണൻ ആയിരുന്നു. തുടർന്ന്, 2025 മെയ് 14-നാണ് ജസ്റ്റിസ് ബി.ആർ. ഗവായി ഇന്ത്യയുടെ രണ്ടാമത്തെ ദലിത് ചീഫ് ജസ്റ്റിസായി ചുമതലയേൽക്കുന്നത്. 2025 നവംബറിൽ അദ്ദേഹം വിരമിച്ചതിന് ശേഷം, നിലവിൽ സുപ്രീം കോടതിയിലുള്ള ഏക ദലിത് ജഡ്ജി ജസ്റ്റിസ് പി.比. വരാലെ മാത്രമാണ്. ഇപ്പോൾ അഞ്ച് പേരെ നിർദ്ദേശിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഏറ്റവും പുതിയ ശുപാർശയിലും ദലിത് അല്ലെങ്കിൽ ആദിവാസി സമൂഹങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒരൊറ്റ പ്രതിനിധി പോലും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടില്ല.

എന്തുകൊണ്ട് കൊളീജിയത്തിന് പ്രശ്നത്തെ പരിഹരിക്കാനാകുന്നില്ല?

കൊളീജിയം പ്രവർത്തിക്കുന്ന രീതി തന്നെയാണ് അതിന്റെ ഘടനാപരമായ പരിഷ്കരണങ്ങളെ ബുദ്ധിമുട്ടിലാക്കുന്നത്. ഭരണഘടനയുടെ 124, 217, 224 എന്നീ അനുച്ഛേദങ്ങൾ (Articles) പ്രകാരം, ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ യാതൊരുവിധ ജാതി അല്ലെങ്കിൽ ക്ലാസ് അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സംവരണ വ്യവസ്ഥകളും ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടില്ല. നിലവിലെ കൊളീജിയം അധിഷ്ഠിത നിയമന രീതിയിൽ, സാമൂഹിക വൈവിധ്യം (social diversity) ഉറപ്പാക്കാനുള്ള പ്രാഥമിക ഉത്തരവാദിത്തം നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് തന്നെയാണ്; മാത്രവുമല്ല, ഹൈക്കോടതി കൊളീജിയമോ സുപ്രീം കോടതി കൊളീജിയമോ ശുപാർശ ചെയ്യാത്ത ഒരു വ്യക്തിയെയും ഹൈക്കോടതി ജഡ്ജിയായി നിയമിക്കാൻ സർക്കാരിന് അധികാരവുമില്ല.

ഇത് വൈവിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതിന്റെ മുഴുവൻ ഭാരവും, ചരിത്രപരമായി അതിനൊരിക്കലും മുൻഗണന നൽകാത്ത ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്മേൽ തന്നെ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുന്നു. ഉന്നത നീതിന്യായ പീഠങ്ങളിൽ നിന്ന് പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾ ഇത്തരത്തിൽ മാറ്റിനിർത്തപ്പെടുന്നത് 2013-ലെ ദേശീയ പട്ടികജാതി കമ്മീഷന്റെ (National Commission for Scheduled Castes) കണ്ടെത്തലുകളോട് പൂർണ്ണമായും ഒത്തുപോകുന്ന ഒന്നാണ്. നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ ചരിത്രപരമായിത്തന്നെ ജാതിവിവേചനങ്ങളിൽ വേരൂന്നിയ ചില പ്രത്യേക സാമൂഹിക വിഭാഗങ്ങളുടെ ആധിപത്യത്തിലായിരുന്നു എന്നാണ് കമ്മീഷൻ അന്ന് നിരീക്ഷിച്ചത്. ജഡ്ജിമാർക്കിടയിൽ ഇത്തരം വൈവിധ്യങ്ങൾ ഇല്ലാത്തത് കേവലം പ്രാതിനിധ്യത്തെ മാത്രം ബാധിക്കുന്ന ഒന്നല്ല, മറിച്ച് അത് നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിൽ പക്ഷപാതങ്ങൾ (judicial bias) ഉണ്ടാകാനുള്ള സാധ്യതയെക്കൂടി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു; കാരണം, സവിശേഷ പദവികളുള്ള (privileged) പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്ന് വരുന്ന ജഡ്ജിമാർ അറിഞ്ഞോ അറിയാതെയോ തങ്ങളുടെ സ്വന്തം സമുദായങ്ങളുടെ കാഴ്ചപ്പാടുകളോടും താല്പര്യങ്ങളോടും ചേർന്നുനിൽക്കാൻ ഇടയുണ്ട്.

കൊളീജിയത്തിന്റെ സുതാര്യമല്ലാത്ത പ്രവർത്തനശൈലി നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയ്ക്കുള്ളിൽ സ്വജനപക്ഷപാതം, പ്രീണനം, അഴിമതി എന്നിവയ്ക്ക് കാരണമാവുകയും പൊതുജനങ്ങൾക്ക് ജുഡീഷ്യറിയിലുള്ള വിശ്വാസത്തെ തകർക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. അമേരിക്കൻ സെനറ്റിന്റെ അംഗീകാര പ്രക്രിയ (US Senate confirmation process) അല്ലെങ്കിൽ യുണൈറ്റഡ് കിംഗ്ഡത്തിലെ ജുഡീഷ്യൽ അപ്പോയിന്റ്മെന്റ് കമ്മീഷൻ (UK's Judicial Appointments Commission) പോലുള്ള മറ്റ് ജനാധിപത്യ രാജ്യങ്ങളിലെ ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമന സംവിധാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇന്ത്യയിലെ കൊളീജിയം പ്രവർത്തിക്കുന്നത് പൊതുജന പരിശോധനയോ കൃത്യമായ മാനദണ്ഡങ്ങളോ ബാഹ്യമായ മേൽനോട്ടമോ ഇല്ലാതെയാണ്. സുതാര്യതയുടെ ഈ കുറവ്, ജഡ്ജിമാരുടെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ കുടുംബപരവും തൊഴിൽപരവുമായ സ്വാധീനവലയങ്ങൾ മേധാവിത്വം സ്ഥാപിക്കാൻ ഇടയാക്കുന്നു. ഇത് പലപ്പോഴും വൈവിധ്യമാർന്ന പശ്ചാത്തലമുള്ളവരെയോ യോഗ്യതയുള്ളവരോ ആയ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളെ പുറംതള്ളുന്നതിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.

സമീപകാലത്ത് നിയമിതരായ ജഡ്ജിമാരിൽ കുറഞ്ഞത് 12 പേർക്കെങ്കിലും നിലവിലോ മുൻപോ ഹൈക്കോടതികളിലോ സുപ്രീം കോടതിയിലോ ജഡ്ജിമാരായിരുന്ന അച്ഛൻ, സഹോദരൻ, അല്ലെങ്കിൽ അടുത്ത ബന്ധുക്കളോ ഉള്ളവരാണെന്ന് കാണാം. ഇത് നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയിലെ സ്വജനപക്ഷപാതത്തിലേക്കും ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിൽ കുടുംബ മഹിമയ്ക്കും പാരമ്പര്യത്തിനുമുള്ള സ്വാധീനത്തിലേക്കും വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു.

അംബേദ്കറൈറ്റുകളും അവകാശ സംഘടനകളും: ദീർഘകാലമായുള്ള പ്രതിരോധം

കൊളീജിയം സംവിധാനത്തിനെതിരെ ദലിത്-ആദിവാസി പ്രവർത്തകർ ഉയർത്തുന്ന വിമർശനം ഈയൊരു പുതിയ ശുപാർശയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്ന ഒന്നല്ല. പതിറ്റാണ്ടുകളായി രൂപപ്പെട്ടുവന്ന ഘടനാപരമായ ഒരു വിമർശനമാണത്; ഏറ്റവും പുതിയ ശുപാർശ ഇതിന് വീണ്ടും അടിയന്തര പ്രാധാന്യം നൽകിയിട്ടുണ്ടെന്ന് മാത്രം. കൊളീജിയം സംവിധാനത്തിന്റെ സുതാര്യമല്ലാത്ത സ്വഭാവം കാരണം പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട ജനവിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള—അതായത് പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ (OBC), മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ എന്നിവരിൽ നിന്നുള്ള—ജഡ്ജിമാർക്ക് ഉന്നത നീതിന്യായ പീഠങ്ങളിൽ ഭൂരിഭാഗവും പ്രാതിനിധ്യം ലഭിക്കാത്ത അവസ്ഥയാണ് ഉള്ളതെന്ന് ദലിത്-ആദിവാസി പ്രവർത്തകർ വാദിക്കുന്നു. മുന്നോക്ക ജാതികളിൽ നിന്നുള്ള ജഡ്ജിമാരുടെ ഈ മേധാവിത്വം, സംവരണം, ജാതിവിവേചനങ്ങൾ, അതിക്രമങ്ങൾ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ കോടതികൾ പുറപ്പെടുവിക്കുന്ന വിധിന്യായങ്ങളെപ്പോലും സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അവർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ഭരണകൂടം (ഗവൺമെന്റ്) നടത്തുന്ന നിയമന സംവിധാനം കൂടുതൽ വൈവിധ്യത്തിലേക്ക് നയിച്ചില്ലെങ്കിൽ പോലും, കൊളീജിയത്തെ അപേക്ഷിച്ച് സർക്കാരിനെ കൂടുതൽ ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ നിലനിർത്താൻ എളുപ്പമാണെന്ന് ചില അംബേദ്കറൈറ്റുകൾ വിശ്വസിക്കുന്നു. ദലിത് അവകാശ സംഘടനയായ 'മിഷൻ അംബേദ്കറി'ന്റെ സ്ഥാപകൻ സൂരജ് കുമാർ ബൗദ്ധ് ഈ നിലപാട് വളരെ വ്യക്തമായി പങ്കുവെച്ചിട്ടുണ്ട്; ഗവൺമെന്റിനെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും വോട്ടിലൂടെ പുറത്താക്കാനും ജനങ്ങൾക്ക് സാധിക്കും, എന്നാൽ കൊളീജിയത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാൻ പോലും കഴിയില്ലെന്നാണ് അദ്ദേഹം പ്രസ്താവിച്ചത്.

പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ വിഭാഗങ്ങളെ ബാധിക്കുന്ന ഒരു സുപ്രധാന വിധി പുറപ്പെടുവിച്ച ഭരണഘടനാ ബെഞ്ചിലെ (Constitution Bench) ജഡ്ജിമാരിൽ ഒരാൾ പോലും എസ്‌സി അല്ലെങ്കിൽ എസ്ടി പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുള്ളവരായിരുന്നില്ല എന്ന് 'ഭാരത് ആദിവാസി പാർട്ടി'യുടെ (BAP) വക്താവ് ഡോ. ജിതേന്ദ്ര മീണ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുകയുണ്ടായി. ഈ ജനവിഭാഗങ്ങളോടുള്ള നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ ധാരണക്കുറവിനെയും സഹാനുഭൂതിയില്ലായ്മയെയുമാണ് ഇത് പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വാദിച്ചു.

ഘടനപരമായ മാറ്റങ്ങൾക്കായി നിരന്തരം ശബ്ദമുയർത്തുന്ന മുൻനിര സംഘടനകളിൽ ഒന്നാണ് 'നാഷണൽ കോൺഫെഡറേഷൻ ഓഫ് ദലിത് ആൻഡ് ആദിവാസി ഓർഗനൈസേഷൻസ്' (NACDAOR). സമൂഹത്തിലെ എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകളെ ജുഡീഷ്യൽ ഓഫീസർമാരായും ജഡ്ജിമാരായും റിക്രൂട്ട് ചെയ്യുന്നതിനായി ഒരു 'ഇന്ത്യൻ ജുഡീഷ്യൽ സർവീസ്' (IJS) രൂപീകരിക്കണമെന്ന് NACDAOR ആവശ്യപ്പെട്ടു. ഉന്നത നീതിന്യായ പീഠങ്ങളിൽ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് 50 ശതമാനം പ്രാതിനിധ്യം ഉറപ്പാക്കുക എന്നതാണ് ഇതിലൂടെ അവർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഒപ്പം, സർക്കാർ സർവീസുകളിലെ എസ്‌സി/എസ്ടി/ഒബിസി ജീവനക്കാരുടെ ജാതി തിരിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ ഉടനടി പരസ്യപ്പെടുത്തണമെന്നും സംഘടന ശക്തമായി ആവശ്യപ്പെട്ടു.

പ്രമുഖ ആദിവാസി അവകാശ പ്രവർത്തകനായ ഹൻസ്രാജ് മീണ, കൊളീജിയത്തിന്റെ സമീപനത്തെ ജാതീയമെന്ന് മുൻപ് സോഷ്യൽ മീഡിയയിലൂടെ നേരിട്ട് വിശേഷിപ്പിച്ചിരുന്നു. എസ്‌സി അല്ലെങ്കിൽ എസ്ടി വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ഒരൊറ്റ ഉദ്യോഗാർത്ഥിയെപ്പോലും പരിഗണിക്കാതിരുന്ന മുൻപുള്ള പല കൊളീജിയം ശുപാർശകളുടെ സമയത്തും 'എക്സ്' (പഴയ ട്വിറ്റർ) പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിൽ '#Casteist_Collegium' എന്ന ഹാഷ്‌ടാഗ് വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടുമുണ്ട്.

"തകർന്നുകൊണ്ടിരുന്ന ബ്രാഹ്മണ്യത്തെ രക്ഷിക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് തൊണ്ണൂറുകളിൽ കൊളീജിയം സംവിധാനം കൊണ്ടുവന്നത്. കൊളീജിയത്തിന് യാതൊരുവിധ നിയമപരമായ (Statutory) അംഗീകാരവുമില്ല. അത് ഭരണഘടനാ നിർമ്മാണ സഭയുടെ (Constituent Assembly) തീരുമാനങ്ങൾക്ക് തികച്ചും വിരുദ്ധമാണ്; എങ്കിലും ബ്രാഹ്മണ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ജാതീയ കൊളീജിയം (#Casteist_Collegium) ഇവിടെ നടപ്പിലാക്കിയത്. 1919-ൽ ഗവൺമെന്റ് ഓഫ് ഇന്ത്യ ആക്റ്റിലൂടെ വൈസ്രോയി ചെംസ്ഫോർഡ് പ്രഭു, ബ്രാഹ്മണർക്ക് നീതിബോധവും നിഷ്പക്ഷതയുമില്ലെന്ന് വ്യക്തമാക്കിക്കൊണ്ട് അവർ ജഡ്ജിമാരാകുന്നതിന് വിലക്കേർപ്പെടുത്തിയിരുന്നു," ജനുവരിയിൽ ഒരു അംബേദ്കറൈറ്റ് പ്രൊഫൈലിൽ വന്ന കുറിപ്പിൽ പറയുന്നത് ഇങ്ങനെയാണ്.

2026 മെയ് മാസത്തിലെ പുതിയ ശുപാർശകൾ സമാനമായ ഓൺലൈൻ പ്രതികരണങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും വഴിവെച്ചിരിക്കുകയാണ്. വർഷങ്ങളായി കടുത്ത വിമർഷനങ്ങൾ ഉയർന്നിട്ടും, ഇപ്പോൾ പ്രഖ്യാപിച്ച അഞ്ച് പേരുകളും തങ്ങളെ വ്യവസ്ഥാപിതമായി മാറ്റിനിർത്തുന്ന പഴയ രീതിക്ക് യാതൊരു മാറ്റവുമില്ലെന്നാണ് കാണിക്കുന്നതെന്ന് ദലിത് അവകാശ ഗ്രൂപ്പുകൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ വിചാരണത്തടവുകാരിൽ (undertrials) ഏകദേശം 73 ശതമാനവും വധശിക്ഷയ്ക്ക് വിധിക്കപ്പെട്ട തടവുകാരിൽ 60 ശതമാനവും പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവരാണെന്ന് ഗവേഷകർ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ, സംവരണവും ജാതിവിവേചനങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അതിക്രമങ്ങളും പോലുള്ള ജാതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഭൂരിഭാഗം കേസുകളിലും, ഈ ജനവിഭാഗങ്ങളുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് വിരുദ്ധമായ നിലപാടാണ് നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥ സ്വീകരിച്ചിട്ടുള്ളത്. ജഡ്ജിമാരുടെ ഈ ഘടന (composition of the bench) എന്നത് ഒരു അനുബന്ധ പ്രശ്നമല്ല, മറിച്ച് അത് പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട കക്ഷികളുടെ (litigants) കേസുകളിലെ അന്തിമ വിധികളെ നേരിട്ട് സ്വാധീനിക്കുന്ന ഒന്നാണെന്ന വാദമാണ് സാമൂഹികശാസ്ത്രജ്ഞരും അംബേദ്കറൈറ്റ് നിയമവിദഗ്ദ്ധരും ആവർത്തിച്ച് മുന്നോട്ട് വെക്കുന്നത്.

വ്യവസ്ഥാപിതമായ മറുപടികളുടെ അഭാവം

ഇത്തരം വിമർഷനങ്ങൾ പതിവായി ഉയർന്നു വരാറുണ്ടെങ്കിലും, നിലനിൽക്കുന്ന രീതിയിലുള്ള ഒരു പരിഷ്കാരം നടപ്പിലാക്കാൻ ഒരു സർക്കാരിനും ഇതുവരെ സാധിച്ചിട്ടില്ല. ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിനായി കൊണ്ടുവന്ന 'നാഷണൽ ജുഡീഷ്യൽ അപ്പോയിന്റ്മെന്റ് കമ്മീഷൻ' (NJAC) 2015-ൽ സുപ്രീം കോടതി റദ്ദാക്കുകയുണ്ടായി; ഇതോടെ ജഡ്ജിമാരുടെ നിയമനത്തിന്മേലുള്ള തങ്ങളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ അധികാരം കൊളീജിയം വീണ്ടെടുത്തു.

എല്ലാ വിഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള ജഡ്ജിമാരുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനായി സ്വമേധയാ നടപടികൾ സ്വീകരിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് തന്റെ മന്ത്രാലയം ചീഫ് ജസ്റ്റിസിന് (CJI) കത്തയച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് 2017-ൽ അന്നത്തെ നിയമമന്ത്രി രവിശങ്കർ പ്രസാദ് പാർലമെന്റിൽ പറഞ്ഞിരുന്നു. എങ്കിൽപ്പോലും, ഉന്നത നീതിന്യായ പീഠങ്ങളിൽ പട്ടികജാതി, പട്ടികവർഗ്ഗ, മറ്റ് പിന്നാക്ക വിഭാഗങ്ങൾ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ എന്നിവർക്ക് സംവരണം ഏർപ്പെടുത്തണമെന്ന ആവശ്യങ്ങളെ സർക്കാർ ഇതുവരെ പിന്തുണച്ചിട്ടില്ല.

അപൂർവ്വമായ ചില ഒറ്റപ്പെട്ട സംഭവങ്ങൾ ഒഴിച്ചുനിർത്തിയാൽ, ഇന്ത്യയിലെ നീതിന്യായ വ്യവസ്ഥയുടെ നേതൃത്വ പദവികളിൽ ഇപ്പോഴും മേധാവിത്വം പുലർത്തുന്നത് മുന്നോക്ക ജാതികളിൽ നിന്നുള്ള പുരുഷന്മാർ തന്നെയാണ്. നിലവിലെ കൊളീജിയത്തിന് കീഴിൽ മെയ് 22, 27 തീയതികളിൽ നടന്ന യോഗങ്ങളിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ ഏറ്റവും പുതിയ ശുപാർശകളും ആ പതിവ് രീതിക്ക് യാതൊരുവിധ മാറ്റവും വരുത്തുന്നില്ല. ഇന്ത്യയിലെ 35-40 കോടി വരും വിധം വരുന്ന പട്ടികജാതി-പട്ടികവർഗ്ഗ പൗരന്മാരെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം—രാജ്യത്തെ മൊത്തം ജനസംഖ്യയുടെ നാലിലൊന്ന് വരുന്നതും, ഈ ജഡ്ജിമാർ നിയമിതരാകാൻ പോകുന്ന അതേ കോടതിയിൽ തന്നെ തങ്ങളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശങ്ങൾക്കായി ഏറ്റവും കൂടുതൽ വാദിക്കേണ്ടി വരുന്നതുമായ ഒരു ജനവിഭാഗത്തിന്—ഇപ്പോൾ പ്രഖ്യാപിച്ച അഞ്ച് പേരുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, തങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനം ഒരിടത്തും കാണാനാകാത്ത ഒരു ജുഡീഷ്യൽ ബെഞ്ച് വീണ്ടും ആവർത്തിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന് മാത്രമാണ്.

Editor's Note: This article was originally published in The Mooknayak https://en.themooknayak.com/society/caste-justice-supreme-court-collegiums-latest-five-recommendations-draw-sharp-criticism-over-continued-absence-of-scst-judges